Η συζήτηση για την εισαγωγή ενός αποτελεσματικότερου συστήματος περιορισμού της ναυσιπλοΐας λόγω επικίνδυνων καιρικών συνθηκών γεννά ένα δύσκολο αλλά αναπόφευκτο ερώτημα, αυτό του κατά πόσον και εάν η Πολιτεία αρχίσει να αποφασίζει πότε ο κίνδυνος δικαιολογεί περιορισμό ή απαγόρευση πλου, ποιος θα φέρει τελικά την ευθύνη όταν συμβεί ένα ατύχημα; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι η ευθύνη μεταφέρεται από τον κυβερνήτη στο κράτος.
Η θεμελιώδης ευθύνη εκείνου που κυβερνά ένα σκάφος πρέπει να παραμένει αυτοτελής. Η απουσία απαγορευτικού δεν αποτελεί πιστοποίηση ότι η θάλασσα είναι ασφαλής. Ούτε ένα Green ή Yellow status μπορεί να ερμηνεύεται ως κρατική εγγύηση ασφαλούς πλου. Ο κυβερνήτης οφείλει πάντοτε να αξιολογεί τις πραγματικές συνθήκες, τις δυνατότητες του σκάφους, την εμπειρία του πληρώματος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προτιθέμενου ταξιδιού. Αυτό όμως δεν οδηγεί στο αντίθετο άκρο, ότι δηλαδή η Πολιτεία αρκεί να ενημερώνει και από εκεί και πέρα «ο καθένας αναλαμβάνει το ρίσκο του».
Όταν υπάρχουν αντικειμενικά, επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα για σοβαρό και προβλέψιμο κίνδυνο ανθρώπινης ζωής, το ζήτημα παύει να αφορά αποκλειστικά την ατομική κρίση. Αποκτά διάσταση δημόσιας ασφάλειας. Εκεί ακριβώς δικαιολογείται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, η δυνατότητα κρατικής παρέμβασης. Η παρέμβαση αυτή, όμως, δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη.
Ένα απαγορευτικό ή ένας περιορισμός πλου επηρεάζει τη χρήση ιδιωτικής περιουσίας, την οικονομική δραστηριότητα, τις επιχειρήσεις ναύλωσης, τις μαρίνες και τον τουρισμό. Γι’ αυτό χρειάζεται σαφή νομοθετική βάση, επιστημονική τεκμηρίωση, ειδική αιτιολογία, αναλογικότητα, γεωγραφικό και χρονικό περιορισμό και συνεχή επανεξέταση. Η απαγόρευση πρέπει να διαρκεί μόνο όσο υφίσταται ο κίνδυνος.
Το υφιστάμενο κυπριακό ναυτικό δίκαιο προσφέρει ήδη χρήσιμες ασφαλιστικές δικλίδες. Στο πλαίσιο του Ν.131(I)/2004 προβλέπεται γραπτή και αιτιολογημένη οδηγία, καθώς και δυνατότητες ένστασης και προσφυγής. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η νομοθεσία για τα επιβατηγά πλοία αναγνωρίζει ακόμη και αποζημίωση σε περίπτωση αδικαιολόγητης απαγόρευσης απόπλου. Άρα, η επιλογή δεν είναι μεταξύ ενός πανίσχυρου κράτους και ενός απολύτως ελεύθερου κυβερνήτη.
Χρειαζόμαστε δύο παράλληλες γραμμές ευθύνης, ήτοι ο κυβερνήτης να παραμένει υπεύθυνος για την ασφάλεια του συγκεκριμένου πλου και η Πολιτεία αναλαμβάνει την ευθύνη να οργανώνει ένα αξιόπιστο σύστημα αξιολόγησης του γενικού, αντικειμενικού κινδύνου και να παρεμβαίνει μόνο όταν αυτό πραγματικά απαιτείται. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι ποιος θα μπορεί μετά από ένα ατύχημα να πει «δεν έφταιγα». Το πραγματικό ζητούμενο είναι να δημιουργήσουμε ένα σύστημα στο οποίο κράτος και κυβερνήτης εκπληρώνουν εγκαίρως τη δική τους ευθύνη, ώστε το ατύχημα να μην συμβεί.
