Η συζήτηση για το «απαγορευτικό απόπλου» στην Κύπρο δεν πρέπει να εξαντληθεί στο ερώτημα εάν υπάρχει ή όχι σχετική νομοθετική εξουσία. Το ουσιαστικότερο ερώτημα είναι τι συμβαίνει από τη στιγμή που η επιστημονική πρόγνωση καταδεικνύει σοβαρό κίνδυνο μέχρι τη στιγμή που ο πολίτης που βρίσκεται ή πρόκειται να βρεθεί στη θάλασσα ενημερώνεται και, όπου απαιτείται, δεσμεύεται από συγκεκριμένο μέτρο. Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση και αφορά όχι μόνο στη νομοθεσία και στις προσπάθειες για διόρθωση των κενών σε αυτήν, αλλά στην επιχειρησιακή αρχιτεκτονική της πρόληψης.
Ένα αποτελεσματικό σύστημα θαλάσσιας ασφάλειας χρειάζεται πρωτίστως σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων. Ποιος παρέχει τα επιστημονικά δεδομένα; Ποιος αξιολογεί τον κίνδυνο; Ποιος αποφασίζει ότι απαιτείται περιορισμός; Ποιος ενημερώνει το κοινό; Και, τελικά, ποιος επιβάλλει το μέτρο;
Το Τμήμα Μετεωρολογίας πρέπει να έχει σαφή επιστημονικό ρόλο που να περιλαμβάνει την πρόγνωση, παρατήρηση και έγκαιρη προειδοποίηση. Η απόφαση για δεσμευτικό περιορισμό της ναυσιπλοΐας πρέπει να ανήκει στη θεσμικά αρμόδια αρχή, μέσα από προκαθορισμένο πρωτόκολλο συνεργασίας με τη Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία, το ΚΣΕΔ, τους λιμένες και τις μαρίνες. Η αλυσίδα πρέπει να είναι γνωστή εκ των προτέρων και να ακολουθεί το πιο κάτω μοντέλο: πρόγνωση, αξιολόγηση κινδύνου, χαρακτηρισμός επιπέδου, απόφαση, δημόσια ανακοίνωση και διάχυση της απόφασης, εφαρμογή, επανεξέταση, άρση.
Εξίσου σημαντικός είναι ο τρόπος ενημέρωσης. Στην εποχή της άμεσης ψηφιακής επικοινωνίας δεν αρκεί μια προειδοποίηση αναρτημένη σε μια ιστοσελίδα. Η Κύπρος θα μπορούσε να διαθέτει ένα ενιαίο Cyprus Marine Safety Status, δημόσια προσβάσιμο σε πραγματικό χρόνο και διαφοροποιημένο ανά θαλάσσια περιοχή. Ένας απλός χρωματικός κώδικας θα επέτρεπε στον πολίτη να γνωρίζει άμεσα την κατάσταση, ήτοι Green για κανονικές συνθήκες, Yellow για αυξημένη προσοχή, Orange για συγκεκριμένους περιορισμούς και Red για εξαιρετικές περιπτώσεις προσωρινής απαγόρευσης.
Οι σοβαρές προειδοποιήσεις πρέπει ταυτόχρονα να μεταδίδονται πολυκαναλικά, μέσω, για παράδειγμα, του CyAlert, VHF / Ράδιο Κύπρος, εφαρμογών, λιμένων, μαρινών, επιχειρήσεων ενοικίασης σκαφών και θαλάσσιων δραστηριοτήτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει μάλιστα ο τουριστικός τομέας. Δεν μπορεί να θεωρούμε ότι ένας επισκέπτης που ενοικιάζει μικρό σκάφος ή jet ski γνωρίζει τις τοπικές καιρικές ιδιαιτερότητες ή παρακολουθεί τα ίδια κανάλια ενημέρωσης με έναν έμπειρο Κύπριο κυβερνήτη.
Το σύστημα, όμως, χρειάζεται και θεσμική μνήμη. Κάθε σοβαρό περιστατικό και κάθε ενεργοποίηση του ανώτατου επιπέδου κινδύνου πρέπει να ακολουθείται από οργανωμένη αξιολόγηση που να περιλαμβάνει ανάλυση του τι προέβλεψαν τα μοντέλα, πότε ενημερώθηκαν οι αρχές, πόσο γρήγορα έφθασε η πληροφορία στους πολίτες και τι μπορεί να βελτιωθεί. Εν κατακλείδι τονίζεται ότι η πρόληψη δεν είναι μία απαγόρευση. Είναι μια ολόκληρη αλυσίδα αποφάσεων που πρέπει να λειτουργήσει πριν δημιουργηθεί η ανάγκη διάσωσης. Γιατί το πραγματικό μέτρο επιτυχίας ενός συστήματος θαλάσσιας ασφάλειας δεν είναι πόσο αποτελεσματικά ανταποκρίνεται στο SOS. Είναι πόσα SOS καταφέρνει να αποτρέψει.
