Η νέα κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επιβεβαιώνει ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα ακόμη γεωγραφικό πέρασμα, αλλά ένα από τα πιο νευραλγικά σημεία του παγκόσμιου συστήματος ασφάλειας και ενέργειας. Η δημόσια απειλή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και γέφυρες στο Ιράν, εάν δεν αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα, σηματοδοτεί μια ποιοτική μετάβαση από τη στρατιωτική αποτροπή στην ευθεία πίεση κατά κρίσιμων υποδομών.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας πετρελαϊκής ροής, καθώς και κρίσιμο μέρος της αγοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διαταραχή αυτής της οδού δεν αφορά μόνο τα κράτη του Κόλπου ή τους άμεσους εμπλεκομένους, αλλά επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας διεθνώς, την εφοδιαστική αλυσίδα, το κόστος παραγωγής, τον πληθωρισμό και, τελικά, την κοινωνική σταθερότητα σε δεκάδες χώρες. Ήδη, οι αγορές αντιδρούν έντονα, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου να καταδεικνύει πόσο εύθραυστη είναι η παγκόσμια ισορροπία.
Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Η απειλή στοχοποίησης ενεργειακών και μεταφορικών υποδομών εγείρει σοβαρά νομικά και ανθρωπιστικά ερωτήματα. Η καταστροφή σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και γεφυρών δεν πλήττει μόνο την κρατική ικανότητα του αντιπάλου, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές διακοπές ρεύματος και νερού, να δυσχεράνει τη διαφυγή αμάχων και να επιδεινώσει ήδη δραματικές συνθήκες επιβίωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν πως τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να επιφέρουν αλυσιδωτές συνέπειες ασύμβατες με τις βασικές αρχές του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στο πεδίο αποδεικνύει ότι η σύγκρουση δεν περιορίζεται σε δηλώσεις. Η διάσωση των δύο μελών πληρώματος αμερικανικού F-15E μέσα στο Ιράν ανέδειξε τόσο το βάθος της αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής όσο και το επίπεδο κινδύνου που έχει πλέον διαμορφωθεί. Παράλληλα, βρετανικά μαχητικά κατέρριψαν ιρανικά drones, περιφερειακές ενεργειακές υποδομές δέχονται επιθέσεις και κράτη όπως το Ομάν και τα ΗΑΕ κινούνται ήδη είτε προς διαμεσολάβηση είτε προς ενεργότερη εμπλοκή στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ίσως η ταυτόχρονη συνύπαρξη απειλής και διαπραγμάτευσης. Ο Τραμπ δηλώνει ότι υπάρχει πιθανότητα συμφωνίας, αλλά την ίδια στιγμή προειδοποιεί για ολοκληρωτική καταστροφή αν αυτή δεν επιτευχθεί. Αυτό σημαίνει ότι η διπλωματία διεξάγεται πλέον υπό καθεστώς ακραίου εξαναγκασμού. Σε τέτοιες συνθήκες, το ενδεχόμενο λάθους υπολογισμού αυξάνεται κατακόρυφα. Εν τέλει, τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται σε παγκόσμιο σημείο ασφυξίας: εκεί όπου συναντώνται η γεωπολιτική ισχύς, η ενεργειακή εξάρτηση, η στρατιωτική κλιμάκωση και τα όρια της διεθνούς νομιμότητας. Και ακριβώς γι’ αυτό, ό,τι συμβεί εκεί δεν θα παραμείνει τοπικό. Θα επηρεάσει ολόκληρο το διεθνές σύστημα.
