Η ψηφιακή καινοτομία μετασχηματίζει με ταχύτητα τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις και οι περιφέρειες προετοιμάζονται για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Από την κλιματική κρίση και τις φυσικές καταστροφές έως την αστική κινητικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη, οι δημόσιες αρχές καλούνται να αξιοποιήσουν νέα εργαλεία που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και τη λήψη αποφάσεων. Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκονται τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins), μια τεχνολογία που αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα για πιο έξυπνες και προετοιμασμένες κοινωνίες.
Τα ψηφιακά δίδυμα αποτελούν εικονικές αναπαραστάσεις φυσικών υποδομών, συστημάτων ή ακόμη και ολόκληρων πόλεων. Μέσω της συλλογής και ανάλυσης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, επιτρέπουν στις αρχές να προσομοιώνουν σενάρια, να προβλέπουν κινδύνους και να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις. Με άλλα λόγια, προσφέρουν ένα «εργαστήριο» όπου οι πολιτικές μπορούν να δοκιμάζονται πριν εφαρμοστούν στον πραγματικό κόσμο.
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη τους είναι η ενίσχυση της πρόληψης καταστροφών και η μείωση των ευαλωτοτήτων. Για παράδειγμα, μια πόλη μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα ψηφιακό δίδυμο για να προσομοιώσει πλημμύρες ή ακραία καιρικά φαινόμενα, εντοπίζοντας αδύναμα σημεία στις υποδομές και βελτιώνοντας τα σχέδια έκτακτης ανάγκης. Έτσι, οι αποφάσεις βασίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και όχι σε υποθέσεις. Παράλληλα, η τεχνολογία συμβάλλει στη βελτίωση της κινητικότητας και της διαχείρισης της κυκλοφορίας. Μέσα από την ανάλυση ροών μετακίνησης, οι δήμοι μπορούν να μειώσουν τη συμφόρηση, να βελτιώσουν τις δημόσιες συγκοινωνίες και να περιορίσουν τις εκπομπές ρύπων. Το αποτέλεσμα είναι πόλεις πιο λειτουργικές και πιο φιλικές προς τους πολίτες.
Τα ψηφιακά δίδυμα υποστηρίζουν επίσης την ανάπτυξη πιο έξυπνων και τεκμηριωμένων δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων. Τα δεδομένα πρέπει να είναι πλήρη, αξιόπιστα και να διέπονται από ισχυρούς κανόνες διακυβέρνησης, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών και να αποφεύγονται λάθη με κοινωνικό αντίκτυπο.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση αναδεικνύει κρίσιμες προτεραιότητες. Μία από αυτές είναι η αποτροπή του ψηφιακού κατακερματισμού μέσω της διαλειτουργικότητας και, ενδεχομένως, της δημιουργίας πλατφορμών σε κλίμακα Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προς τούτο, βασική προϋπόθεση είναι η κατασκευή ψηφιακών διδύμων με συνέργειες, αναπτύσσοντας κοινά πρότυπα που αποφεύγουν τον ψηφιακό κατακερματισμό. Η συνεργασία μεταξύ χωρών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να επιταχύνει την καινοτομία και να μειώσει το κόστος.
Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα λειτουργεί υποστηρικτικά στη χάραξη πολιτικής χωρίς να αντικαθιστά τη δημοκρατική διαδικασία. Όπως τονίζουμε πάντα σε τέτοιου είδους συζητήσεις, τα δεδομένα πρέπει να είναι πλήρη, αξιόπιστα και σωστά διαχειριζόμενα και η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να υποστηρίζει τη δημοκρατική λήψη αποφάσεων, όχι να την αντικαθιστά.
Η επένδυση σε ευρωπαϊκές ψηφιακές δυνατότητες αποτελεί ακόμη ένα βήμα για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και την προστασία της εμπιστοσύνης των πολιτών. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στην καθημερινότητα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αποτελεί μέρος της ζωής μας, αλλά πώς θα την εφαρμόσουμε. Τελικά, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή αυτών των τεχνολογιών σε πραγματική ανθεκτικότητα. Εκεί όπου η εφαρμογή συναντά τις ανάγκες των πολιτών, τα ψηφιακά δίδυμα μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη για ασφαλέστερες, βιώσιμες και πιο προσαρμοστικές πόλεις που να είναι έτοιμες να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του αύριο.
