Η συμμόρφωση με το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο (ΔΑΔ) σε περιόδους μεγάλων συγκρούσεων απαιτεί πολύ περισσότερα από την απλή αναγνώριση νόμων και υποχρεώσεων από τα Κράτη. Όπως επισημαίνεται συχνά, το ΔΑΔ πρέπει να γίνει κατανοητό, να ενσωματωθεί σε θεσμικά και πρακτικά μέτρα και να έχει ενεργό ρόλο πριν καν ξεσπάσει οποιαδήποτε ένοπλη σύρραξη. Οι Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 και τα πρόσθετα Πρωτόκολλά τους δεν είναι απλά νομικά κείμενα, αλλά προϊόντα ιστορικής ανάγκης να μειωθεί η ανθρώπινη οδύνη στον πόλεμο. Αυτές οι Συμβάσεις καθιερώθηκαν μετά από δύο παγκόσμιους πολέμους, με σκοπό να θέσουν κανόνες που θα προστατεύουν τις ανθρώπινες ζωές και την αξιοπρέπεια σε συγκρούσεις. Ωστόσο, η απλή κυρωτική υπογραφή δεν αρκεί και οι κανόνες αυτοί πρέπει να γίνουν λειτουργικοί και οικείοι για όσους μπορεί να βρεθούν να τους εφαρμόζουν υπό πίεση.
Η πρώτη βασική πρόκληση που τονίζεται είναι ότι οι μεγάλες συγκρούσεις, δηλαδή εκείνες με υψηλή ένταση, μεγάλη γεωγραφική έκταση, πολλούς εμπλεκόμενους και σύγχρονες τεχνολογίες, έχουν καταστροφικές ανθρωπιστικές συνέπειες, με μεγάλο αριθμό θυμάτων, εκτεταμένες καταστροφές υποδομών, μαζική μετακίνηση πληθυσμών και πιθανή διατάραξη βασικών υπηρεσιών όπως το νερό, η ενέργεια, η τροφή και η υγεία.
Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζεται ότι η προετοιμασία εν καιρώ ειρήνης είναι κρίσιμη. Τα Κράτη πρέπει να λαμβάνουν μέτρα ώστε το ΔΑΔ να είναι διαδεδομένο όχι μόνο στο στρατιωτικό προσωπικό αλλά και στο ευρύ κοινό, να ενσωματωθεί πλήρως στο εθνικό νομικό πλαίσιο και στις στρατιωτικές δομές, και να έχουν δημιουργηθεί οι διοικητικές και επιχειρησιακές δομές που θα επιτρέψουν τον νόμιμο και ανθρώπινο χειρισμό των συμβάντων όταν ο πόλεμος ξεσπάσει.
Η εκπαίδευση των στρατιωτικών δυνάμεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο αυτής της προετοιμασίας, ώστε να ενσωματωθούν οι βασικές αρχές του ΔΑΔ, όπως οι αρχές της διάκρισης, της αναλογικότητας και της προφύλαξης, ακόμα και υπό ακραίες συνθήκες μάχης. Αυτό περιλαμβάνει πρακτικά σενάρια, εξοικείωση με τους κανόνες που προστατεύουν άμαχο πληθυσμό και υποδομές, αλλά και μεθόδους λήψης αποφάσεων όταν υπάρχουν τεράστιες πιέσεις επί του πεδίου. Επιπλέον, οι σύγχρονες τεχνολογίες όπως αυτόνομα συστήματα ή υποδομές στον κυβερνοχώρο προσθέτουν μια νέα διάσταση στις προκλήσεις του ΔΑΔ. Για παράδειγμα, η προστασία των επικοινωνιών και των υποδομών υγείας σε περίπτωση επίθεσης στο διαδίκτυο απαιτεί ειδική εκπαίδευση και προετοιμασία πολύ πριν ξεσπάσει οποιαδήποτε ένοπλη σύρραξη.
Η διαχείριση των βασικών ανθρωπιστικών αναγκών σε μεγάλου μεγέθους συγκρούσεις αποτελεί, επίσης, μεγάλο μέρος της προετοιμασίας. Τα Κράτη πρέπει να σχεδιάσουν συστήματα για την παροχή τροφίμων, νερού και ιατρικής περίθαλψης, καθώς και για τη διαχείριση μαζικών μετακινήσεων πληθυσμών και την προστασία ευάλωτων ομάδων όπως παιδιά, ηλικιωμένοι και άτομα με αναπηρία. Τέλος, η πιο σημαντική υπόμνηση είναι ότι η πραγματική προστασία επιτυγχάνεται με την αποφυγή του πολέμου. Το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο προσφέρει κανόνες για να μειώσει τα δεινά όταν ένας πόλεμος ξεσπά, αλλά η μεγαλύτερη επιτυχία είναι η πρόληψη της σύγκρουσης.
