Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ώρες γύρω από το Ιράν δεν μοιάζει με κρίση ρουτίνας, αλλά με κλιμάκωση που ακουμπά τα όρια μιας μεγάλης στρατιωτικής αναμέτρησης ΗΠΑ–Ιράν, με ενεργό ρόλο του Ισραήλ. Στο κέντρο βρίσκεται το πυρηνικό πρόγραμμα, με την Ουάσιγκτον να πιέζει για μια συμφωνία με σαφείς κόκκινες γραμμές, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει άρση κυρώσεων χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί υπό απειλή. Το διπλωματικό κανάλι παραμένει ανοιχτό, αλλά με στενό χρονικό ορίζοντα. Στη Γενεύη πραγματοποιήθηκε πολύωρη συνάντηση υψηλού επιπέδου (Κούσνερ – Γουίτκοφ με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραχτσί), με τις δύο πλευρές να μιλούν για πρόοδο, αλλά και με παραδοχή ότι τα βασικά κενά παραμένουν. Σύμφωνα με αμερικανικές δηλώσεις, αναμένεται από το Ιράν πιο συγκεκριμένη πρόταση εντός περίπου δύο εβδομάδων, με την διατύπωση αυτή να λειτουργεί ως άτυπο τελεσίγραφο.
Παράλληλα, όμως, η στρατιωτική προετοιμασία μοιάζει να τρέχει γρηγορότερα από τη διπλωματία. Ήδη παρατηρείται μια πρωτοφανής συγκέντρωση στρατιωτικών μέσων (δύο αεροπλανοφόρα, πολεμικά πλοία, μαχητικά και συστήματα αεράμυνας), υπονοώντας ότι, αν αποτύχουν οι συνομιλίες, η επιλογή δεν θα είναι ένα περιορισμένο χτύπημα αλλά μια εκστρατεία διάρκειας.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν δείχνει ότι προετοιμάζεται για το χειρότερο, με νέες δορυφορικές εικόνες και αναλύσεις να καταγράφουν εντατικές εργασίες οχύρωσης σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις, με στόχο να αυξηθεί το κόστος και να μειωθεί η αποτελεσματικότητα ενδεχόμενων αεροπορικών πληγμάτων. Το μήνυμα είναι πως «αν χτυπήσετε, δεν θα είναι εύκολο» και «έχουμε χρόνο / αντοχή». Στο ισραηλινό σκέλος, δημοσιεύματα μιλούν για υψηλότερο επίπεδο συναγερμού και για προετοιμασία σεναρίου σύγκρουσης εντός ημερών, με ορισμένους στο Ισραήλ να πιέζουν για πιο μαξιμαλιστικούς στόχους, πέρα από το πυρηνικό, έως και αποσταθεροποίηση του καθεστώτος.
Με αυτά τα δεδομένα, τα βασικά σενάρια είναι τέσσερα:
- Συμφωνία – γέφυρα: μια ενδιάμεση διευθέτηση, όπως πάγωμα κρίσιμων δραστηριοτήτων και αυξημένους ελέγχους έναντι περιορισμένης άρσης κυρώσεων που αγοράζει χρόνο. Είναι το λιγότερο αιματηρό, αλλά απαιτεί πολιτικό χώρο και στις δύο πλευρές, κάτι που σήμερα φαίνεται στενό.
- Περιορισμένα πλήγματα με στόχο εξαναγκασμό: αεροπορικές / κυβερνοεπιχειρήσεις σε επιλεγμένους κόμβους, για να πιεστεί η Τεχεράνη να επιστρέψει σε όρους που αποδέχεται η Ουάσιγκτον. Ο κίνδυνος σε αυτό το σενάριο είναι το Ιράν να απαντήσει ασύμμετρα (π.χ. κατά συμμάχων / βάσεων) και να χαθεί ο έλεγχος της κλιμάκωσης.
- Ευρεία εκστρατεία ΗΠΑ–Ισραήλ: το σενάριο που περιγράφεται ως «εβδομάδων», με χτυπήματα σε πυρηνικές, πυραυλικές και στρατιωτικές υποδομές. Αυτό αυξάνει δραματικά την πιθανότητα περιφερειακής ανάφλεξης και οικονομικού σοκ (ενέργεια / ναυτιλία), ακόμη κι αν κανείς δεν θέλει “κανονικό” πόλεμο.
- Κλιμάκωση με πολιτικό στόχο αλλαγής καθεστώτος: το πιο ριψοκίνδυνο, γιατί μετατρέπει τη σύγκρουση σε υπαρξιακή για την Τεχεράνη, άρα και σε κίνητρο για μέγιστη, απρόβλεπτη αντίδραση.
Το κλειδί των επόμενων ημερών είναι αν η διπλωματία θα παράξει κάτι απτό πριν κλειδώσει πολιτικά και στρατιωτικά η επιλογή των πληγμάτων. Ακόμη και το Λονδίνο, σε επαφές κορυφής με την Ουάσιγκτον, δείχνει να αντιμετωπίζει το ιρανικό ως ζήτημα άμεσης ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή, ένδειξη ότι η κρίση έχει ήδη διεθνοποιηθεί.
