Στις συζητήσεις γύρω από το Κυπριακό κυριαρχεί συχνά ένα ερώτημα και αυτό συνοψίζεται στο ακόλουθο: πρέπει να επιδιώξουμε λύση ή να συνεχίσουμε τη διαχείριση του σημερινού αδιεξόδου; Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό είναι το λάθος ερώτημα. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια λύση μπορεί να εξασφαλίσει μακροχρόνια σταθερότητα, ασφάλεια και λειτουργικότητα. Διότι μια συμφωνία που δεν μπορεί να εφαρμοστεί ή που δημιουργεί νέες πηγές αστάθειας δεν αποτελεί επιτυχία. Αποτελεί απλή αναβολή της επόμενης κρίσης.
Η βιωσιμότητα μιας λύσης δεν εξαρτάται μόνο από τις πολιτικές συγκλίσεις. Εξαρτάται από το κατά πόσο το θεσμικό της πλαίσιο μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά για δεκαετίες, ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις που θα ακολουθήσουν ή τις γεωπολιτικές αναταράξεις της περιοχής.
Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια περίοδο έντονου στρατηγικού ανταγωνισμού. Ενεργειακές εξελίξεις, θαλάσσια ασφάλεια, μεταναστευτικές πιέσεις, νέες αμυντικές συνεργασίες και τεχνολογικές υποδομές μεταβάλλουν διαρκώς το γεωπολιτικό περιβάλλον. Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Κύπρος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ουδέτερη γεωγραφική κουκκίδα στον χάρτη. Αποτελεί κρίσιμο πυλώνα σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις ιστορικές διαστάσεις του Κυπριακού αλλά και τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Η ασφάλεια, για παράδειγμα, δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην παρουσία ή απουσία στρατευμάτων. Περιλαμβάνει την προστασία κρίσιμων υποδομών, την κυβερνοασφάλεια, την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαχείριση θαλάσσιων ζωνών και την ανθεκτικότητα των κρατικών θεσμών απέναντι σε υβριδικές απειλές. Παράλληλα, η λειτουργικότητα του κράτους δεν μπορεί να στηρίζεται σε συνεχείς εξαιρέσεις ή σε πολύπλοκους μηχανισμούς που παράγουν διαρκή πολιτικά αδιέξοδα. Ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος χρειάζεται αποτελεσματική διακυβέρνηση, σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, ισχυρούς ανεξάρτητους θεσμούς και πλήρη προστασία των δικαιωμάτων όλων των πολιτών του.
Η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το σημαντικότερο στρατηγικό της πλεονέκτημα. Δεν είναι μια παράμετρος που προστίθεται εκ των υστέρων στη συζήτηση. Είναι αναπόσπαστο στοιχείο οποιασδήποτε μελλοντικής διευθέτησης. Το ευρωπαϊκό κεκτημένο, οι αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών ελευθεριών αποτελούν το φυσικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί ένα κοινό μέλλον.
Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι η Τουρκία συνεχίζει να επενδύει στρατηγικά στην παρουσία της στην κατεχόμενη Κύπρο, ενισχύοντας υποδομές και δυνατότητες που εξυπηρετούν ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς. Η πραγματικότητα αυτή καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για μια λύση που θα αποκαθιστά την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και δεν θα νομιμοποιεί τα τετελεσμένα της κατοχής.
Η ειρήνη δεν είναι αποτέλεσμα ευχολογίων. Είναι αποτέλεσμα θεσμών που λειτουργούν, κανόνων που γίνονται σεβαστοί και πολιτικής βούλησης που αντέχει στον χρόνο. Γι’ αυτό και η επιδίωξη της λύσης δεν πρέπει ποτέ να συγχέεται με την αποδοχή οποιασδήποτε λύσης. Η Κύπρος οφείλει να παραμένει προσηλωμένη σε έναν ξεκάθαρο στόχο, ήτοι μια δίκαιη, λειτουργική και βιώσιμη συμφωνία, βασισμένη στο διεθνές δίκαιο, στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και στις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνο μια τέτοια λύση μπορεί να αποτελέσει πραγματικό θεμέλιο για την απελευθέρωση, την επανένωση και τη διασφάλιση ενός κοινού μέλλοντος για όλους τους νόμιμους κατοίκους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
