Η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν και η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί άμεσα τις κοινωνίες, αυτό της αύξησης του κόστους ζωής και τον κίνδυνο αισχροκέρδειας στην αγορά. Οι διεθνείς εξελίξεις έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων, γεγονός που συχνά μετακυλίεται γρήγορα στο σύνολο της οικονομίας, επηρεάζοντας βασικά αγαθά και υπηρεσίες.
Η Κύπρος, ως μικρή και ανοικτή οικονομία με υψηλό βαθμό εξάρτησης από εισαγωγές, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε τέτοιου είδους εξωτερικούς κραδασμούς. Οι διεθνείς αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου, οι πιέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και η αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργούν ένα περιβάλλον που μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε νέα κύματα ανατιμήσεων. Σε τέτοιες περιόδους, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η αντικειμενική αύξηση των τιμών λόγω διεθνών εξελίξεων, αλλά και η εμφάνιση φαινομένων αισχροκέρδειας, όπου ορισμένοι εκμεταλλεύονται την κρίση για να αυξήσουν αδικαιολόγητα τα περιθώρια κέρδους τους.
Για τον λόγο αυτό, η πολιτεία οφείλει να κινηθεί έγκαιρα και αποφασιστικά. Η αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι σε περιόδους κρίσης το κράτος βρίσκεται δίπλα τους και διασφαλίζει τη λειτουργία της αγοράς με διαφάνεια και δικαιοσύνη.
Πρώτο και βασικό βήμα είναι η εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά, ιδιαίτερα στους τομείς των καυσίμων και των βασικών αγαθών. Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή και η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού θα πρέπει να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία και αρμοδιότητες ώστε να εντοπίζουν άμεσα περιπτώσεις αδικαιολόγητων αυξήσεων τιμών. Παράλληλα, η επιβολή αυστηρών κυρώσεων και υψηλών προστίμων σε όσους παραβιάζουν τους κανόνες αποτελεί σημαντικό αποτρεπτικό παράγοντα. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά. Η δημιουργία ή αναβάθμιση ψηφιακών πλατφορμών σύγκρισης τιμών για καύσιμα και βασικά προϊόντα μπορεί να δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο για τις τιμές και να επιλέγουν πιο ανταγωνιστικές επιλογές. Η διαφάνεια ενισχύει τον υγιή ανταγωνισμό και περιορίζει τις πρακτικές εκμετάλλευσης των καταναλωτών.
Ταυτόχρονα, η Κύπρος οφείλει να επενδύσει στη μακροπρόθεσμη ενεργειακή της ασφάλεια. Η επιτάχυνση της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Ανατολικής Μεσογείου μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση της χώρας από διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Τέλος, σε περιόδους έντονων πληθωριστικών πιέσεων, η πολιτεία πρέπει να εξετάζει στοχευμένα μέτρα στήριξης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Η προστασία του οικογενειακού εισοδήματος αποτελεί βασική προτεραιότητα για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, η αποτελεσματική διαχείριση της ακρίβειας και η καταπολέμηση της αισχροκέρδειας αποτελούν κρίσιμη δοκιμασία για την αξιοπιστία της πολιτείας. Η Κύπρος χρειάζεται μια στρατηγική που να συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις στην αγορά με μακροπρόθεσμες πολιτικές ενεργειακής και οικονομικής ανθεκτικότητας. Μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι διεθνείς κρίσεις δεν θα μετατραπούν σε δυσανάλογο βάρος για την κοινωνία.
