Η σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από μια πρωτόγνωρη ρευστότητα και πολυπλοκότητα, που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη, την αξιόπιστη πρόβλεψη των διεθνών εξελίξεων. Το διεθνές σύστημα δεν λειτουργεί πλέον με σταθερές ισορροπίες ή ανισορροπίες, ως είχαμε συνηθίσει στο παρελθόν, σαφή όρια και προβλέψιμους κανόνες. Αντίθετα, μεταβάλλεται συνεχώς, με ρυθμούς που συχνά ξεπερνούν τη δυνατότητα πολιτικής, θεσμικής και νομικής προσαρμογής. Σε αυτό το περιβάλλον, η πιθανότητα δεν παραμένει θεωρητική έννοια, αλλά μετατρέπεται ταχύτατα σε πράξη και, τελικά, σε νέα πραγματικότητα.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις δεν είναι πλέον απομονωμένες, ούτε τοπικού χαρακτήρα. Γεγονότα σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου αλληλεπιδρούν, δημιουργώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις που επηρεάζουν τη διεθνή ασφάλεια, την οικονομία και τη διεθνή νομιμότητα. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται τα γεγονότα είναι τέτοια, ώστε μέχρι να ολοκληρωθεί μια ανάλυση, τα δεδομένα μπορεί ήδη να έχουν αλλάξει. Αυτή η συνεχής μεταβολή ενισχύει την αβεβαιότητα και περιορίζει τον χρόνο λήψης αποφάσεων.
Το διεθνές δίκαιο, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, λειτουργεί πλέον σε ένα καθεστώς δοκιμασίας. Οι βασικοί του κανόνες παραμένουν, όμως η εφαρμογή και η ερμηνεία τους γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες. Νέες μορφές σύγκρουσης, νέοι κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες, αλλά και η τεχνολογική πρόοδος δημιουργούν «γκρίζες ζώνες», όπου τα όρια μεταξύ ειρήνης και σύγκρουσης, νόμιμου και παράνομου, καθίστανται δυσδιάκριτα. Το διεθνές δίκαιο καλείται να ρυθμίσει φαινόμενα για τα οποία δεν είχε αρχικά σχεδιαστεί, γεγονός που οδηγεί συχνά σε νομικά κενά και αντιφατικές προσεγγίσεις.
Η ρευστότητα αυτή επηρεάζει άμεσα και τη χάραξη πολιτικής. Όταν το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε συνεχή κίνηση, η διαμόρφωση μακροπρόθεσμων στρατηγικών καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη. Ωστόσο, ακριβώς αυτή η αστάθεια καθιστά τις μακροπρόθεσμες πολιτικές αναγκαίες. Η απουσία στρατηγικού ορίζοντα οδηγεί σε αποσπασματικές αποφάσεις, που περιορίζονται στη διαχείριση της στιγμής και όχι στην πρόληψη μελλοντικών κρίσεων.
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί η τεχνολογία και ειδικότερα η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Οι ρυθμοί εξέλιξής της ξεπερνούν κατά πολύ τα υπάρχοντα ρυθμιστικά πλαίσια, δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ευθύνη, την ασφάλεια και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, οι υβριδικές απειλές και οι κυβερνοεπιθέσεις αναδεικνύουν νέες μορφές ισχύος, όπου η παράλυση κρίσιμων υποδομών μπορεί να επιτευχθεί χωρίς συμβατική στρατιωτική σύγκρουση.
Συνολικά, η ρευστή φύση της σύγχρονης γεωπολιτικής και του διεθνούς δικαίου απαιτεί ευελιξία, στρατηγική σκέψη και μακρόπνοο σχεδιασμό. Το κεντρικό ζητούμενο της εποχής μας δεν είναι μόνο η αντίδραση στις εξελίξεις, αλλά η ικανότητα διαμόρφωσης σταθερών πλαισίων μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας. Αυτό αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση, και ταυτόχρονα την πιο κρίσιμη ευθύνη, της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής.
