Σε μια εποχή έντονων και απρόβλεπτων αλλαγών, η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι μεταβολές στη νομοθεσία προκαλούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, η έννοια της βιωσιμότητας δεν αφορά πλέον μόνο την προστασία του περιβάλλοντος ή / και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, αλλά αποτελεί βασικό θεμέλιο στρατηγικής και επιβίωσης.
Γενικότερα, οι επιχειρήσεις λειτουργούν μέσα σε πολύπλοκα συστήματα, όπου μικρές αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν πολύ μεγάλες και απρόβλεπτες συνέπειες. Ιστορικά, οι οργανισμοί βασίζονταν σε στατιστικές προβλέψεις και απλά μοντέλα διαχείρισης κινδύνων. Πλέον, αυτά τα εργαλεία αποδεικνύονται συχνά ανεπαρκή όταν αντιμετωπίζουν φαινόμενα όπως η κλιματική αλλαγή ή οι απότομες μεταβολές της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι οργανισμοί υιοθετούν δυναμικές προσεγγίσεις, όπως η ανάλυση σεναρίων (scenario analysis) και τα stress tests, ώστε να εξετάζουν διαφορετικές εκδοχές του μέλλοντος και να προετοιμάζονται για αντιμετώπιση πιθανών κρίσεων.
Παρά τα πιο πάνω, βασικός άξονας σε αυτή τη νέα προσέγγιση είναι η «ανθεκτικότητα». Ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απλώς επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση μετά από μια κρίση, αλλά ικανότητα εκμάθησης, προσαρμογής και μετασχηματισμού. Μια επιχείρηση με ισχυρή ευρωστία μπορεί να απορροφήσει τους κραδασμούς μιας κρίσης, να προσαρμόσει αναλόγως τις διαδικασίες της και να προχωρήσει μπροστά, διατηρώντας ακέραιη την ταυτότητα και τους στόχους της. Στην προσπάθεια αυτή, η ψηφιακή μετάβαση λειτουργεί και ως δίαυλος, καθώς η χρήση δεδομένων και τεχνολογικών εργαλείων επιτρέπει στις επιχειρήσεις να μετρούν το αποτύπωμά τους με ακρίβεια και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο.
Η βιωσιμότητα, παράλληλα, εξελίσσεται σε κρίσιμο οικονομικό και χρηματοοικονομικό παράγοντα. Οι τράπεζες και οι επενδυτές εξετάζουν πλέον δείκτες περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG) πριν χρηματοδοτήσουν μια επιχείρηση. Επί παραδείγματι, εταιρίες που δεν λαμβάνουν υπόψη κινδύνους, όπως οι φυσικές καταστροφές ή οι αλλαγές στη νομοθεσία για τις εκπομπές άνθρακα κ.ο.κ., ενδέχεται να δυσκολευτούν να πιστωθούν κεφάλαια. Με απλά λόγια, η βιωσιμότητα δεν είναι μόνο ηθική επιλογή, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για πρόσβαση στη χρηματοδότηση και μακροπρόθεσμη επιτυχία.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι το φαινόμενο του «greenwashing», δηλαδή η υπερβολική ή παραπλανητική προβολή επιδόσεων χωρίς πραγματική τεκμηρίωση. Με την αυστηριοποίηση ευρωπαϊκών νομοθεσιών, τέτοιες πρακτικές ενέχουν σοβαρούς νομικούς και φήμης κινδύνους. Οι οργανισμοί καλούνται να χρησιμοποιούν διεθνή πρότυπα και επιστημονικές μεθόδους, όπως η ανάλυση κύκλου ζωής προϊόντων, ώστε οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί τους να είναι αξιόπιστοι και διαφανείς.
Για να ανταποκριθούν σε αυτό το πολυσύνθετο περιβάλλον, οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν στρατηγικά σενάρια τριών επιπέδων. Σε ένα αυστηρό σενάριο, όπου η νομοθεσία είναι αυστηρή και οι καταναλωτές απαιτητικοί, απαιτείται ταχεία μείωση εκπομπών και αυστηρός έλεγχος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Σε ένα μεσαίο σενάριο, η πίεση προέρχεται κυρίως από την αγορά, ενώ σε ένα πιο ευέλικτο σενάριο, οι επιχειρήσεις πρέπει να προσαρμόζονται σε διαφορετικούς κανόνες ανά χώρα. Αυτή η προσέγγιση βοηθά τους οργανισμούς να σχεδιάζουν στρατηγικές που παραμένουν αποτελεσματικές σε διαφορετικές συνθήκες.
Κλείνοντας, τονίζεται ρητά ότι η βιωσιμότητα και η διαχείριση κινδύνων αποτελούν πλέον δύο αλληλένδετες έννοιες. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στην ανθεκτικότητα, στην τεχνολογική εξέλιξη και στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας προσαρμοστικότητας δεν προστατεύονται μόνο από κρίσεις, αλλά αποκτούν και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Σε ένα κόσμο όπου η αλλαγή είναι η μόνη σταθερά, η ικανότητα προσαρμογής και μάθησης αποτελεί το κλειδί για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία.
